Χειρουργική Παχυσαρκίας: Μύθοι και Πραγματικότητα

Χειρουργική Παχυσαρκίας: Μύθοι & Πραγματικότητα

Εισαγωγή

Η παχυσαρκία έχει λάβει επιδημικές διαστάσεις τα τελευταία χρόνια. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (WHOWorld Health Organization) το 65% του παγκόσμιου πληθυσμού που ζει στις πόλεις είναι υπέρβαρο ή παχύσαρκο. Από το 1980 η επίπτωση της παχυσαρκίας τριπλασιάστηκε σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, με την μεγαλύτερη αύξηση να παρατηρείται στα παιδιά.

Το πρόσθετο βάρος οδηγεί σε περιορισμό της φυσικής δραστηριότητας, σε ψυχολογικά και κοινωνικά προβλήματα αλλά κυρίως σε αύξηση της πιθανότητας εμφάνισης καρδιαγγειακών νοσημάτων, Σακχαρώδους Διαβήτη Τύπου 2 και καρκίνου.

Η αύξηση της Παχυσαρκίας οδήγησε, μοιραία, στην εκρηκτική αύξηση των Βαριατρικών Επεμβάσεων, σε Παγκόσμιο επίπεδο.

Τι είναι η Βαριατρική/Μεταβολική Χειρουργική

Πρόκειται για χειρουργεία που παρεμβαίνουν στη λειτουργία του γαστρεντερικού με στόχο  την μειωμένη πρόσληψη τροφής και την αλλαγή της έκκρισης των γαστρεντερικών ορμονών.

Τελικό αποτέλεσμα είναι η μείωση του σωματικού βάρους και η βελτίωση του μεταβολικού συνδρόμου.

Τα τελευταία χρόνια η Βαριατρική Χειρουργική θεωρείται η πιο αποτελεσματική λύση στην απώλεια βάρους και την διατήρηση της απώλειας μακροχρόνια.

Τι είναι ο Δεικτης Μαζας Σώματος (Body Mass IndexBMI);

Πρόκειται για έναν αδρό δείκτη με τον οποίο υπολογίζεται το συνολικό σωματικό λίπος.

Για να τον υπολογίσουμε  διαιρούμε  το βάρος μας (σε κιλά ) με το τετράγωνο του ύψους μας (σε μέτρα).

Ενδείξεις Βαριατρικής Επέμβασης

Δεν είναι όλα τα άτομα υποψήφια για Βαριατρική Επέμβαση.

Υποψήφια για Βαριατρική επέμβαση είναι τα άτομα που έχουν

Α. ΒΜΙ πάνω από 40 Kgr/m2

Β. ΒΜΙ πάνω από 35 Kgr/m2 και κάποιο σοβαρό νόσημα σχετιζόμενο με την παχυσαρκία (Διαβήτη, αρτηριακή υπέρταση, καρδιαγγειακά προβλήματα, λιπώδη διήθηση ήπατος, οστεοαρθρίτιδα γονάτων, αποφρακτική άπνοια ύπνου).

Σχετική ένδειξη έχουν τα άτομα με ΒΜΙ πάνω από 30 Kgr/m2 και Διαβήτη που δε ρυθμίζεται παρά τα βέλτιστα συντηρητικά μέσα.

Τα παραπάνω ισχύουν σε περίπτωση που το άτομο έχει κάνει προσπάθειες στο παρελθόν να βελτιώσει το βάρος του με δίαιτα και φυσική άσκηση και φυσικά κατανοεί την ανάγκη συνεργασίας με τον βαριατρικό χειρουργό για καλύτερα αποτελέσματα.

Τύποι βαριατρικών επεμβάσεων

Οι επεμβάσεις για την αντιμετώπιση της Παχυσαρκίας χωρίζονται αδρά σε 2 μεγάλες κατηγορίες:

Α. Τις περιοριστικού τύπου επεμβάσεις στις οποίες ανήκει η Επιμήκης Γαστρεκτομή (sleeve Gastrectomy, «μανίκι») και ο Ρυθμιζόμενος Γαστρικός Δακτύλιος (η χρήση του έχει εγκαταλειφθεί τα τελευταία χρόνια).

Στις περιοριστικού τύπου επεμβάσεις περιορίζεται η χωρητικότητα του στομάχου με αποτέλεσμα να έχουμε πρώιμο κορεσμό και μειωμένη θερμιδική πρόσληψη.

Στην Επιμήκη Γαστρεκτομή έχουμε και μεταβολή στην έκκριση ορμονών, όπως η μειωμένη έκκριση της Γκρελίνης , μια ορμόνη υπεύθυνη για την όρεξη.

Β. Τις μεικτού/ δυσαπορροφητικού τύπου επεμβάσεις, στις οποίες ανήκει η Γαστρική Παράκαμψη (κλασική, «Mini») και η Χολοπαγκρεατική Παράκαμψη.

Σε αυτές, εκτός από την μείωση του όγκου του στομάχου, έχουμε και παράκαμψη ενός τμήματος του εντέρου με αποτέλεσμα αλλαγές στην έκκριση γαστρεντερικών ορμονών και την προαγωγή της δυσαπορρόφησης. Πρόκειται για πιο σύνθετες επεμβάσεις με μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα αλλά και με αύξηση της πιθανότητας μακροχρόνιων επιπλοκών.

Μύθοι και Αλήθειες

1.Μετά την επέμβαση θα πονάω και θα έχω πολλές επιπλοκές?

ΛΑΘΟΣ

Πράγματι τα περασμένα χρόνια τα άτομα που υποβάλλονταν σε Βαριατρικές επεμβάσεις είχαν αυξημένο πόνο και αρκετές επιπλοκές. Οι επεμβάσεις παλαιότερα γίνονταν ανοιχτά με μια μεγάλη τομή. Τα τελευταία 20 χρόνια αυτό έχει αλλάξει δραματικά. Με την εξέλιξη της Λαπαροσκοπικής Χειρουργικής το σύνολο σχεδόν των Βαριατρικών Επεμβάσεων πραγματοποιείται Λαπαροσκοπικά.

Ουσιαστικά οι επεμβάσεις αυτές στις μέρες μας είναι τόσο ασφαλείς όσο άλλες εκλεκτικές επεμβάσεις όπως η Λαπαροσκοπική χολοκυστεκτομή, η αντικατάσταση ισχίου και η υστερεκτομή με ποσοστό θνησιμότητας κάτω του 0,2 %.

Τα παραπάνω φυσικά ισχύουν όταν οι επεμβάσεις διενεργούνται σε οργανωμένα κέντρα και από χειρουργούς με μεγάλη εμπειρία στη Βαριατρική χειρουργική.

2.Μετά την αρχική απώλεια βάρους, ενδέχεται να ξαναπάρω όλο το βάρος;

ΛΑΘΟΣ

Υπάρχει ένα μικρό ποσοστό (10-15%) ασθενών που ενδέχεται να ξαναπροσλάβουν μέρος του χαμένου τους βάρους. Στο μεγαλύτερο ποσοστό των ασθενών, μετά την αρχική απώλεια βάρους, παρατηρείται μια μικρή αύξηση του, το οποίο είναι φυσιολογικό. Αν το άτομο διατηρήσει ένα υγιεινό διαιτολόγιο, με αποφυγή υπερθερμιδικών τροφών, και περιλάβει την άσκηση στο καθημερινό του πρόγραμμα θα διατηρήσει την αρχική απώλεια.

Μελέτες έχουν αποδείξει πως η απώλεια βάρους κατά μέσο όρο φτάνει το 70% του παραπανήσιου βάρους στην 10ετία.

Σε κάθε περίπτωση τα άτομα μετά το χειρουργείο έχουν καλύτερη ποιότητα ζωής, λαμβάνουν λιγότερα φάρμακα για άλλους λόγους (αρτηριακή πίεση, σάκχαρο) και φυσικά ποτέ δεν πρόκειται να φτάσουν το βάρος με το οποίο μπήκαν στο χειρουργείο.

3.Αν έχω Σακχαρώδη Διαβήτη ή άλλο σοβαρό νόσημα δεν μπορώ να υποβληθώ σε Βαριατρική Επέμβαση.

ΛΑΘΟΣ

Μεγάλο ποσοστό των ατόμων που υποβάλλονται σε Βαριατρική Επέμβαση έχουν ήδη μια ή περισσότερες παθήσεις σχετιζόμενες με την Παχυσαρκία.

Αυτά τα άτομα όχι μόνο δεν αποκλείονται από την επέμβαση αλλά είναι και εκείνα που θα ωφεληθούν περισσότερο.

Σύμφωνα με μελέτες η υποστροφή του Διαβήτη και η βελτίωση της αρτηριακής υπέρτασης μπορεί να φτάσει το 80%, η βελτίωση της δυσλιπιδαιμίας το 70% ενώ την υπνικής άπνοιας ξεπερνά το 90%.

Φυσικά τα άτομα με επιβαρυμένο ιατρικό ιστορικό θα πρέπει να προετοιμαστούν σωστά, από ειδική ομάδα επιστημών, και να οδηγηθούν στο χειρουργείο με τις καλύτερες συνθήκες.

4.Οι Βαριατρικές Επεμβάσεις είναι αισθητικές επεμβάσεις.

ΛΑΘΟΣ

Η Παχυσαρκία έχει αναγνωριστεί από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας ως νόσος, και σαν νόσος θα πρέπει να αντιμετωπίζεται.

Στόχος δεν είναι η απώλεια βάρους σε ένα άτομο αλλά η βελτίωση του μεταβολικού του προφίλ και συνεπώς η μείωση εμφάνισης διαβήτη και καρδιαγγειακής νόσου.

5.Μετά το χειρουργείο θα έχω δυσαπορρόφηση και θα λαμβάνω φάρμακα εφόρου ζωής

ΛΑΘΟΣ

Οι πιο δημοφιλείς Βαριατρικές Επεμβάσεις παγκοσμίως είναι η Επιμήκης Γαστρεκτομή και η Γαστρική Παράκαμψη, με ποσοστά επιπλοκών κάτω του 5%. Η παραμονή στο νοσοκομείο είναι κατά μέσο όρο 1 με 2 ημέρες. Μετεγχειρητικά οι ασθενείς θα πρέπει να τρώνε μικρότερη ποσότητα τροφής χωρίς να υπάρχει δυσαπορρόφηση. Στα πλαίσια ενός υγιεινού διαιτολογίου τα άτομα αυτά πιθανότατα να χρειαστούν ένα πολυβιταμινούχο συμπλήρωμα (κυρίως στη γαστρική παράκαμψη).

Δυσσαπορρόφηση μπορεί να έχουμε σε πιο σύνθετες επεμβάσεις όπως η Χολοπαγκρεατική Παράκαμψη.

6.Μετά το χειρουργείο θα βελτιωθεί ο Σακχαρώδης Διαβήτης?

ΣΩΣΤΟ

Τα τελευταία χρόνια έχει αποδειχθεί πως τα Βαριατρικά Χειρουργεία είναι η πιο αποτελεσματική λύση για την αντιμετώπιση του Σακχαρώδους Διαβήτη Τύπου2.

Σύμφωνα με το Diabetes Surgery Summit σε κάθε άτομο με αρρύθμιστο Διαβήτη και ΒΜΙ πάνω από 30Kgr/m2 θα πρέπει να προταθεί η χειρουργική λύση.

Η αποτελεσματικότητα της ύφεσης του διαβήτη ξεπερνά το 80% ενώ για μερικά χειρουργεία η αποτελεσματικότητα φτάνει το 100%.

Η ύφεση είναι άμεση και συνήθως συμβαίνει από τις πρώτες μέρες. Αυτό, φυσικά, προϋποθέτει έγκαιρη αντιμετώπιση του διαβήτη.

7.Επηρεάζει η Παχυσαρκία το προσδόκιμο ζωής μου?

ΣΩΣΤΟ

Έχει βρεθεί πως ένα άτομο που έχει ΒΜΙ 40Kgr/m2 έχει μικρότερο προσδόκιμο ζωής κατά 7 χρόνια σε σχέση με ένα άτομο φυσιολογικού βάρους ενώ φτάνει τα 14 έτη για ένα άτομο με ΒΜΙ πάνω από 55kgr/m2.

Τι όμως προκαλεί νοσηρότητα στα παχύσαρκα άτομα;

Η παχυσαρκία οδηγεί σε σακχαρώδη διαβήτη, καρδιαγγειακά προβλήματα, υπέρταση και αυξημένη επίπτωση κάποιων τύπων καρκίνων.

8.Κινδυνεύω να εμφανίσω επιπλοκές μετά από ένα Βαριατρικό Χειρουργείο;

ΣΩΣΤΟ

Όπως συμβαίνει με κάθε χειρουργική πράξη, υπάρχει κίνδυνος να εμφανιστούν επιπλοκές. Η κύρια επιπλοκή είναι η διαφυγή από τη γραμμή συρραφής. Πρόκειται για μια σπάνια επιπλοκή. Ωστόσο μπορεί να οδηγήσει σε παραμονή του ασθενή στο νοσοκομείο για μεγάλο χρονικό διάστημα.

9.Βελτιώνουν οι Βαριατρικές Επεμβάσεις το προσδόκιμο επιβίωσης?

ΣΩΣΤΟ

Μελέτες έχουν αποδείξει πως τα άτομα που έχουν υποβληθεί σε Βαριατρική Επέμβαση αυξάνουν κατά 30 με 40 % το προσδόκιμο ζωής τους σε σχέση με τα άτομα που παρέμειναν παχύσαρκα.

Η βελτίωση του μεταβολικού συνδρόμου, στα άτομα που έχουν υποβληθεί σε επέμβαση, οδηγεί σε μείωση κινδύνου για καρδιαγγειακά επεισόδια, σε βελτίωση του Σακχαρώδους διαβήτη και φυσικά, σε μείωση της πιθανότητας εμφάνισης κακοήθειας.

10.Πρέπει οι Βαριατρικές Επεμβάσεις να αποτελούν την τελευταία λύση;

ΛΑΘΟΣ

Όπως κάθε άλλο χρόνιο πρόβλημα υγείας, όσο πιο γρήγορα αντιμετωπιστεί η παχυσαρκία και οι μεταβολικές της συνέπειες τόσο καλύτερα θα είναι τα αποτελέσματα. Αν η επέμβαση γίνει έγκαιρα η απώλεια βάρους θα είναι καλύτερη, τα ποσοστά θεραπείας του Σακχαρώδους διαβήτη μεγαλύτερα ενώ το άτομο θα αυξήσει κατά πολύ το προσδόκιμο ζωής του.

Δεν θα πρέπει να περιμένουμε τα ίδια θεαματικά αποτελέσματα από ένα άτομο που έχει ήδη εμφανίσει σοβαρά προβλήματα υγείας και η δυνατότητα κινητοποίησής του μειωθεί δραματικά.

Η Νοσογόνος παχυσαρκία είναι μια χρόνια νόσος. Όπως συμβαίνει και με άλλες παθήσεις (π.χ. έμφραγμα, κακοήθειες) όσο πιο γρήγορα αντιμετωπιστεί τόσο καλύτερα αποτελέσματα θα έχει.

11.Αποτελεί ταμπού η Βαριατρική Επέμβαση;

ΛΑΘΟΣ

Φυσικά και δεν αποτελεί ταμπού μια βαριατρική επέμβαση στις μέρες μας. Καθημερινά πραγματοποιείται  πλήθος Βαριατρικών Επεμβάσεων, τόσο στον Ελλαδικό χώρο όσο και σε Παγκόσμιο επίπεδο. Στόχος είναι η αντιμετώπιση ενός προβλήματος Υγείας απειλητικό για την ζωή.

12.Μετά το χειρουργείο θα πρέπει να κάνω δίαιτα;

ΛΑΘΟΣ

Μετά το πρώτο μήνα, που αποτελεί και την περίοδο προσαρμογής, το άτομο δε χρειάζεται να ακολουθεί κάποια δίαιτα. Θα πρέπει απλά να ακολουθεί ένα υγιεινό διαιτολόγιο και να βάλει την άσκηση στην καθημερινότητά του.

Τα άτομα θα πρέπει να καταναλώνουν φρούτα, λαχανικά και πρωτεΐνη και να αποφεύγουν τους υδατάνθρακες.

13.Μετα το χειρουργείο θα πρέπει να με παρακολουθεί οργανωμένη ομάδα;

ΣΩΣΤΟ

Μετά από ένα Βαριατρικό Χειρουργείο απαιτείται η παρακολούθηση σε τακτική βάση από εξειδικευμένη ομάδα.

Την ομάδα απαρτίζουν ο Χειρουργός, Διαιτολόγος και Ψυχολόγος/Ψυχίατρος. Σημαντικός είναι και ο ρόλος ενδοκρινολόγου, ειδικού παθολόγου και γαστρεντερολόγου.

Μελέτες έχουν αποδείξει πως οι ασθενείς που παρακολουθούνται στενά σε Ιατρείο έχουν καλύτερα αποτελέσματα, μικρότερο κίνδυνο υποτροπής και φυσικά λιγότερες μακροχρόνιες επιπλοκές.

 

Οι Βαριατρικές Επεμβάσεις σε έμπειρα χέρια είναι ασφαλείς, αποτελεσματικές, έχουν μακροχρόνια αποτελέσματα και είναι σωτήριες για τη ζωή κάποιου.

 

*Το κείμενο δημοσιεύθηκε στο περιοδικό fΖΗΝ (Φεβρουάριος 2020)